Terugblik Algemene Ledenvergadering en ConnectMed Jaarcongres FMed 2025

Sprekers zorgen voor boeiend jaarcongres FMed 2025

“Technologie als ondersteuning, niet als vervanging persoonlijk contact”

Op 7 oktober werd tijdens de Algemene Vergadering van FMed de aansluiting van Firevaned officieel beklonken. In de middag gaven de vier inspirerende sprekers – Diederik Gommers, Floortje Scheepers, Peter Hein van Mulligen en Karla van Rooijen – vervolgens veel stof tot nadenken en napraten bij de borrel. Grootste vraag: welke rol kan technologie spelen om de zorg in de toekomst toegankelijk te houden voor iedereen?

Tijdens de Algemene Ledenvergadering werd een mooie mijlpaal bereikt: Firevaned, branchevereniging voor aanbieders van revalidatie- en mobiliteitshulpmiddelen, sluit zich officieel aan bij FMed. Door deze krachtenbundeling ontstaat een sterke organisatie die 180 bedrijven uit de medische technologie- en hulpmiddelensector vertegenwoordigt.

Bij het middagprogramma gingen de sprekers in op de huidige uitdagingen in de zorg, zoals personele krapte en verlies van werkplezier, toenemende kosten en administratieve lasten en de groeiende zorgvraag. Dit alles met in het achterhoofd de huidige ontwikkelingen en dreigingen van oorlogen, klimaatrampen en geopolitieke spanningen.

We moeten voorbereid zijn, vindt Karla van Rooijen, directeur Geneesmiddelen en Medische Technologie bij VWS dan ook. “Dat vraagt om vindingrijkheid en veerkracht.” Van Rooijen startte haar lezing met een inkijkje bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ze wees de volle zaal er eerst op hoeveel wisselingen aan ministers en staatssecretarissen het ministerie de afgelopen vijf jaar heeft gekend. “We hebben op het ministerie behoefte aan enige mate van stabiliteit,” merkte Van Rooijen op.

Inmiddels werkt een op de zes werknemers in de zorg, gaven alle sprekers aan. Als er niets gebeurt, moet dat in 2040 zelfs een op de vier worden. Van Rooijen: “Dat is echt onmogelijk.” Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) moeten daar antwoorden op geven.

Van Rooijen stond aan de bakermat van de MDR en was hier in eerste instantie trots op. Deze wetgeving kon immers fraude en onbetrouwbare en ondeugdelijke medische hulpmiddelen tegengaan. Bovendien: Van Rooijen houdt als jurist van wetgeving, omdat deze rust en handvatten kan bieden. Maar inmiddels ziet zij ook in dat wetgeving rigide kan zijn en kan doorslaan. De Europese Commissie kijkt momenteel of en hoe de MDR vereenvoudigd kan worden. Ook in Eudamed heeft Van Rooijen vertrouwen, maar dit systeem kan duidelijk nog beter, ziet ook Van Rooijen. “Wetgeving moet niet one size fits all zijn.”

Diederik Gommers, hoofd Intensive Care van het Erasmus MC, liet vanuit de zorgprofessionals zien wat telt: zorg moet voor iedereen zijn. “Wat ik niet wil, is dat je als zorgverlener nee moet verkopen, zoals tijdens de covid-pandemie bijna gebeurde.” Nog een les uit de covid-tijd: werkplezier onder zorgverleners moet voorop staan. “Verpleegkundigen zijn nu veel tijd kwijt aan administratie en hebben dan geen tijd meer voor praten met patiënten, naast iemand zitten, troosten, wat juist zo belangrijk is.”

Kan technologie daar een oplossing voor bieden? Gommers denkt van wel. Hij ziet vooral mogelijkheden in zorg op afstand binnen het ziekenhuis. Hij denkt aan een control center op de IC, waarbij verpleegkundigen meerdere mensen in de gaten kunnen houden. Immers: sommige zaken zou je goed kunnen automatiseren. Bovendien kunnen data te zijner tijd gebruikt worden om te voorspellen welke patiënten aandacht behoeven en welke even niet. Dat geeft rust voor verpleegkundigen én voor patiënten. Software is daarbij belangrijker dan de apparatuur, vindt Gommers. Uiteraard moeten de ethische aspecten hiervan goed worden bekeken. Gommers: “Er zijn mooie technische mogelijkheden mogelijk, maar we moeten niet vergeten dat het gaat om mens-tot-mens-interactie. Het persoonlijke aspect kan nooit vervangen worden, maar AI kan ondersteuning bieden.”

“Als je het CBS vraagt, weet je dat je een barrage van cijfers en feiten over je heen krijgt,” begon Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek, vervolgens zijn lezing. Van Mulligen strooide inderdaad met cijfers: over de zorgkosten, vacatures in de zorg, geboortecijfers, bevolkingsgroei en mantelzorgers.

Op dit moment kan Nederland de zorgkosten nog betalen, concludeert Van Mulligen. Immers: de economie groeit mee met de zorguitgaven. Maar in de toekomst zullen er grote problemen ontstaan. In 2033 komen we in Nederland waarschijnlijk al een kwart miljoen zorgverleners tekort, schetste Van Mulligen. Hoe kunnen we dat ondervangen? Robots zijn nog niet zo ver, en ook het aantal mantelzorgers is onvoldoende. In 2030 moeten dat er zo’n 9 miljoen zijn: een onhaalbaar aantal. Met de toenemende dubbele vergrijzing komt er straks een ijsberg op ons af, aldus Van Mulligen. “Als u straks Céline Dion hoort, kan dat van alles betekenen,” grapte de hoofdeconoom, verwijzend naar de film Titanic.

Ook Floortje Scheepers, hoogleraar Innovatie, voorzitter kwaliteitsraad en hoofd afdeling Psychiatrie UMC Utrecht, schetste geen rooskleurig toekomstbeeld. “Er moet iets radicaal veranderen, want de zorg staat onder druk,” aldus Scheepers. Verandering is heel moeilijk, weet Scheepers. Haar oproep: “Spreek eerst de essentie van verandering goed door en daarna pas de systemen.”

AI en medische gadgets klinken veelbelovend, maar er zitten ook kanttekeningen aan, vindt Scheepers. Veel generatieve AI werkt momenteel nog niet goed genoeg. Daarnaast is het de vraag of het klinisch toepasbaar is en geaccepteerd wordt door de samenleving. Bovendien: veel zaken over hoe we als mensen functioneren zijn niet meetbaar, zoals ervaringen, terwijl dat essentieel is voor ons mens-zijn, aldus Scheepers.

De hoogleraar ziet dat we momenteel sterk inzetten op versnellen en individuele preventie, maar dat zet de samenleving onder druk. “We moeten kijken hoe we de mentale last kunnen verlichten, zodat het weer een ontspannen samenleving wordt. We moeten niet de huidige zorg digitaal maken, maar fundamentele vragen stellen over wat goede zorg is.” Transformeren in plaats van vernieuwen kortom, met oog voor de lange termijn.

Wat neem je mee van deze middag, vroeg moderator Tom van ’t Hek na de paneldiscussie aan de sprekers. Daarbij viel opvallend vaak het woord ‘samen’. “Zoek elkaar op en heb oog voor elkaar,” aldus Gommers. “Werk samen vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid, dan zal het leiden tot transformatie,” sloot Scheepers af.